Rynki biurowe w regionie Europy Środkowo-Wschodniej w czasach turbulencji

  • 28.11.2022
  • Colliers Poland Sp. z o.o.
  • Plac Piłsudskiego 3
  • 00-078 Warszawa
  • PL
Szczegóły

Efektywność energetyczna nieruchomości to obecnie jedna z kluczowych pozycji na liście deweloperów i najemców biurowych oraz inwestorów poszukujących atrakcyjnych aktywów do zakupu. To właśnie ona, w dobie rozwoju trendu ESG i gwałtownego wzrostu cen energii, w dużej mierze decyduje o rentowności i obłożeniu budynku – wynika z najnowszego raportu Colliers pt. „ExCEEding Borders: CEE-15 Office Markets in Turbulent Times”, analizującego stan rynku w 15 krajach Europy Środkowo-Wschodniej.

report image
Biurowe powroty

Mimo że w całej Europie Środkowo-Wschodniej pracownicy w większości nie wrócili jeszcze do pracy w biurze, niektóre firmy opóźniają decyzje o redukcji powierzchni biurowej. Może to wynikać z warunków umowy najmu lub chęci dokładnej oceny, w jakim wymiarze praca hybrydowa będzie im najbardziej odpowiadać. Dwa i pół roku po wybuchu pandemii COVID-19 widać wyraźnie, że zmiana oczekiwań pracowników dotyczących pracy hybrydowej lub zdalnej jest trwała i wielu pracodawców uwzględnia to w swoich strategiach najmu.

W niedawnym badaniu, przeprowadzonym wśród dyrektorów najwyższego szczebla w Polsce, 89% respondentów wskazało, że w ich organizacjach wdrożono hybrydowy model pracy. Przy tym 2/3 przedsiębiorstw napotyka na opór podczas prób sprowadzenia pracowników z powrotem do biur. Podobne prawidłowości zaobserwowano w innych krajach regionu. Średnie szczytowe obłożenie biur w II kw. 2022 r. utrzymało się na poziomie ok. 30% dla całego regionu EMEA.

Ponadto – podczas gdy region powoli wychodził z pandemicznego spowolnienia – I kw. 2022 r. oraz wojna na Ukrainie przyniosły nowe wyzwania, a nieprzewidywalność wzrosła do poziomu niespotykanego od wielu lat. Zakłócenia w łańcuchach dostaw oraz rosnące koszty materiałów i pracy dodatkowo wzmocniły i tak już powszechne konserwatywne podejście do wydatków oraz koncentrację na zapewnieniu ciągłości działania.

Mimo to są firmy, które rozszerzają swoją obecność w biurze i wynajmują więcej powierzchni. Są też takie, które wchodzą do Europy Środkowo-Wschodniej. Dużym atutem naszego regionu jest  relatywnie tania, dobrze wykształcona kadra pracownicza w porównaniu z Europą Zachodnią, a to tylko jeden z czynników pozwalających przewidywać sukces regionalnych rynków biurowych. Drugi to relatywnie niska podaż w przeliczeniu na mieszkańca. Jest on szczególnie istotny, ponieważ w przypadku znacznego wzrostu liczby pustostanów, zarówno ze względu na potencjalną recesję, jak i upowszechnienie się pracy hybrydowej, puste powierzchnie mogą zostać wchłonięte łatwiej niż w stolicach Europy Zachodniej.

Podaż powierzchni biurowych

Wpływ zjawisk takich, jak wojna w Ukrainie, wdrażanie nowych modeli pracy czy wysokie koszty energii, jest również zauważalny w aspekcie podaży. Mimo że część najemców poszukuje możliwości zmniejszenia zajmowanej przestrzeni, zasoby najbardziej pożądanych powierzchni biurowych klasy premium pozostają ograniczone na większości rynków w regionie. Problem ten dodatkowo potęgują opóźnienia w podejmowaniu decyzji o rozpoczęciu nowych projektów lub wydłużeniu harmonogramu budowy. Ogólna niepewność gospodarcza oraz gwałtownie rosnące ceny powodują również, że wynajmujący są bardziej konserwatywni, jeśli chodzi o warunki najmu i oferowane zachęty. To z kolei sprawia, że znalezienie nowych, optymalnych lokalizacji lub dostosowanie istniejących powierzchni biurowych do wymogów hybrydowego środowiska pracy staje się bardziej problematyczne.

- W rezultacie najemcy stają przed coraz trudniejszymi wyborami w zakresie pozyskania powierzchni biurowej, która odpowiada potrzebom ich hybrydowych zespołów, ma potencjał przyciągania nowych pracowników oraz jest na tyle atrakcyjna, by przyćmić niedogodności związane z codziennymi dojazdami do pracy i móc konkurować z domowym biurem, z którym większość pracowników się oswoiła – mówi Dominika Jędrak, Dyrektor Działu Doradztwa i Badań Rynku w Colliers w Polsce.
  • Colliers Poland Sp. z o.o.
  • Plac Piłsudskiego 3
  • 00-078 Warszawa
  • PL

Pozostałe notatki

Kucera Logistics Group wybiera Panattoni Park Pruszków V

  • 06.02.2023

Spółka Kucera Logistics Group Sp. z o.o Sp. K. zdecydowała się na otwarcie nowego centrum dystrybucyjnego w Panattoni Park Pruszków V. W nowej lokalizacji najemca zajmie prawie 3300 mkw. powierzchni magazynowej i biurowej. W transakcji firmę Kucera Logistics Group reprezentowało AXI IMMO.

Mixed-use dobrze zaprojektowany – na co zwrócić uwagę w procesie planowania?

  • 06.02.2023

Ponad 70% istniejących oraz budowanych kompleksów wielofunkcyjnych łączy w sobie rewitalizację zabytkowej tkanki z nową zabudową - wynika z raportu Colliers “Mixed-use. Jak go zrozumieć?”. Oznacza to, że inwestorzy często uzupełniają stare budynki o dodatkowe funkcje, przywracając je do życia, a to w znacznym stopniu wpływa na tożsamość nowo powstałego miejsca. Kto inwestuje w tego typu projekty i z jakimi wyzwaniami mierzą się deweloperzy, tworząc wielofunkcyjne nieruchomości?

Kancelaria White & Case doradzała bankom przy pierwszej emisji obligacji MREL przeprowadzonej przez PKO Bank Polski o wartości 750 mln euro

  • 03.02.2023

Międzynarodowa kancelaria White & Case doradzała Banco Santander, S.A., Erste Group Bank AG, Société Générale i PKO Bank Polski S.A., działającym jako banki współprowadzące księgę popytu, oraz UniCredit Bank AG, działającemu jako globalny koordynator, w związku z pierwszą emisją uprzywilejowanych obligacji MREL (3NC2) zapadalnych w 2026 r. o łącznej wartości 750 mln euro przeprowadzoną przez PKO Bank Polski S.A.

White & Case doradzała TF Silesia przy podpisaniu z CPK przedwstępnej umowy sprzedaży akcji Torpolu

  • 03.02.2023

Międzynarodowa kancelaria White & Case doradzała Towarzystwu Finansowemu Silesia (TF Silesia) w związku z zawarciem ze spółką Centralny Port Komunikacyjny (CPK) przedwstępnej umowy sprzedaży pakietu (38%) posiadanych przez TF Silesia akcji w notowanej na GPW w Warszawie spółce Torpol, wykonawcy infrastruktury kolejowej.